Schieringers en Vetkopers

In 1498 kwam Friesland onder het bestuur van hertog Albrecht van Saksen. Met zijn komst kwam er een voorlopig einde aan een chaotische periode van onderlinge partijstrijd in Friesland. Hij moest zijn gezag met geweld veroveren en kon pas daarna beginnen met het invoeren van algemene bestuursmaatregelen, zoals belastingen en wetten. De komst van Albrecht en de invoering van een voor heel Friesland geldend bestuur verliep niet zonder problemen. Over de problemen uit die periode gaan de volgende bronnen.

In de 14de en 15de eeuw waren er enorme ruzie’s in Friesland. De ruzie’s verdeelden de bevolking in twee groepen, Schieringers en Vetkopers. De Schieringers hadden hun grootste aanhang in Westergo. De Vetkopers hadden hun machtsbasis in het oosten van de provincie. De strijd speelde zich vooral af tussen de belangrijke adellijke families en de invloedrijke kloosters. De naam Schieringers verwijst naar de schiere (=grijze) pijen van de kloosterorde van de Cisterciënzers. De Vetkopers behoorden tot een kloosterorde die hun inkomsten haalden uit de veeteelt. Met “vetverkoper” wordt dan de handel in boter en kaas bedoeld.


Fragmenten uit het 'doodboeck' van Ernestus van Harinxma. Anno 1482
In het begin van de 17de eeuw schreef Ernestus van Harinxma van Donia een boek over het overlijden van Friese edelen. In dat 'Doodtboeck' beschrijft hij ook de gewelddadigheden tussen Schieringers en Vetkopers. Hieronder een beschrijving van gewelddadigheden uit 1482.
Bekijk de bron   

Titelpagina van het 'doodtboeck' van Ernestus van Harinxma van Donia
In 1613 schreef Ernestus Harinxma à Donia een “doodtboeck”.  Hij doet daarin verslag van de slachtoffers die vielen in de strijd tussen Schieringers en Vetkopers.  Het titelblad geeft een prachtige symboliek van de strijd tussen het leven en de dood.
Bekijk de bron   

Fragmenten uit het 'doodboeck' van Ernestus van Harinxma. anno 1492
In het begin van de 17de eeuw schreef Ernestus van Harinxma van Donia een boek over het overlijden van Friese edelen. In dat 'Doodtboeck' beschrijft hij ook de gewelddadigheden tussen Schieringers en Vetkopers. Hieronder een verslag van de moord op Ygo Galama.
Bekijk de bron   

Fragmenten uit het 'doodboeck' van Ernestus van Harinxma. anno 1494
In het begin van de 17de eeuw schreef Ernestus van Harinxma van Donia een boek over het overlijden van Friese edelen. In dat 'Doodtboeck' beschrijft hij ook de gewelddadigheden tussen Schieringers en Vetkopers. Hieronder een citaat over het geweld tussen deze twee partijen.
Bekijk de bron   

Fragmenten uit het 'doodboeck' van Ernestus van Harinxma. Anno 1496
In het begin van de 17de eeuw schreef Ernestus van Harinxma van Donia een boek over het overlijden van Friese edelen. In dat 'Doodtboeck' beschrijft hij ook de gewelddadigheden tussen Schieringers en Vetkopers. Hieronder een citaat over de ruzie tussen de Jongema's in Bolsward en over een moord op een kerkhof.
Bekijk de bron   

Jancko Douwama over de oorsprong van de partijstrijd in Friesland.
In dit fragment wordt de oorsprong van de partijstrijd in Friesland belicht en een definitie van de termen 'Schieringers' en 'Vetkopers' gegeven. Het komt uit het 'Boeck der Partijen', geschreven door de Friese edelman Jancko Douwama (ca. 1483-1533). Hij begint bij het scheppingsverhaal in de bijbel en eindigt met de beschrijving van zijn eigen leven. Douwama wilde bereiken dat Friesland, dat door keizer Karel V veroverd was, zo zelfstandig mogelijk zou  blijven. In 1523 werd hij beschuldigd van verraad en in een Vlaamse gevangenis opgeborgen. Daar heeft hij zijn boek geschreven.
Bekijk de bron   

   terug naar overzicht periode 50vC - 500


De educatieve bronnensite maakt deel uit van Jong Tresoar